|
|
 |
 |
|
|
१२ शान्तिपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
12.336. अध्यायः 336
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
वैशम्पायनादिशिष्यप्रवासेन विमनसं व्यासंप्रति नारदस्यागमनम्॥ 1॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text
भीष्म उवाच। 12-336-0x(6550)(79072)
एतच्छ्रुत्वा गुरोर्वाक्यं व्यासशिष्या महौजसः।
अन्योन्यं हृष्टमनसः परिषस्वजिरे तदा॥ 12-336-1(79073)
उक्ताः स्मो यद्भगवता तदात्वायतिसंहितम्।
तन्नो मनसि संरूढं करिष्यामस्तथा च तत्॥ 12-336-2(79074)
अन्योन्यं संविभाष्यैवं सुप्रीतमनसः पुनः।
विज्ञापयन्ति स्म गुरुं पुनर्वाक्यविशारदाः॥ 12-336-3(79075)
शैलादस्मान्महीं गन्तुं काङ्क्षितं नो महामुने।
वेदाननेकधा कर्तुं यदि ते रुचितं प्रभो॥ 12-336-4(79076)
शिष्याणां वचनं श्रुत्वा पराशरसुतः प्रभुः।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं धर्मार्थसहितं हितम्॥ 12-336-5(79077)
क्षितिं वा देवलोकं वा गम्यतां यदि रोचते।
अप्रमादश्च वः कार्यो ब्रह्म हि प्रचुरच्छलम्॥ 12-336-6(79078)
तेऽनुज्ञातास्ततः सर्वे गुरुणा सत्यवादिना।
जग्मुः प्रदक्षिणं कृत्वा व्यासं मूर्ध्नाऽभिवाद्य च॥ 12-336-7(79079)
अवतीर्य महीं तेऽथ चातुर्होत्रमकल्पयन्।
संयाजयन्तो विप्रांश्च राजन्यांश्च विशस्तथा॥ 12-336-8(79080)
पूज्यमाना द्विजैर्नित्यं मोदमाना गृहे रताः।
याजनाध्यापनरताः श्रीमन्तो लोकविश्रुताः॥ 12-336-9(79081)
अवतीर्णेषु शिष्येषु व्यासः पुत्रसहायवान्।
तूष्णीं ध्यानपरो धीमानेकान्ते समुपाविशत्॥ 12-336-10(79082)
`एतस्मिन्नेव काले तु देवर्षिर्नारदस्तथा।
हिमवन्तमगं द्रष्टुं सिद्धचारणसेवितम्॥' 12-336-11(79083)
तं ददर्शाश्रमपदे नारदः सुमहातपाः।
अथैनमब्रवीत्काले मधुराक्षरया गिरा॥ 12-336-12(79084)
भोभो महर्षे वासिष्ठ ब्रह्मघोषो न वर्तते।
एको ध्यानपरस्तूष्णीं किमास्से चिन्तयन्निव॥ 12-336-13(79085)
ब्रह्मघोषैर्विरहितः पर्वतोऽयं न शोभते।
रजसा तमसा चैव सोमः सोपप्लवो यथा॥ 12-336-14(79086)
न भ्राजते यथापूर्वं निषादानामिवालयः।
देवर्षिगणजुष्टोऽपि वेदध्वनिविनाकृतः॥ 12-336-15(79087)
ऋषयश्च हि देवाश्च गन्धर्वाश्च महौजसः।
वियुक्ता ब्रह्मघोषेण न भ्राजन्ते यथा पुरा॥ 12-336-16(79088)
नारदस्य वचः श्रुत्वा कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत्।
महर्षे यत्त्वया प्रोक्तं वेदवादविचक्षण॥ 12-336-17(79089)
एतन्मनोऽनुकूलं मे भवानर्हसि भाषितुम्।
सर्वज्ञः सर्वदर्शी च सर्वत्र च कुतूहली॥ 12-336-18(79090)
त्रिषु लोकेषु यद्वृत्तं सर्वं तव मते स्थितम्।
तदाज्ञापय विप्रर्षे ब्रूहि किं करवाणि ते॥ 12-336-19(79091)
यन्मया समनुष्ठेयं ब्रह्मर्षे तदुदाहर।
वियुक्तस्येह शिष्यैर्मे नातिहृष्टमिदं मनः॥ 12-336-20(79092)
नारद उवाच। 12-336-21x(6551)
अनाम्नायमला वेदा ब्राह्मणस्याव्रतं मलम्।
मलं पृथिव्या बाह्वीकाः स्त्रीणां कौतूहलं मलम्॥ 12-336-21(79093)
अधीयतां भवान्वेदान्सार्घं पुत्रेण धीमता।
विधुन्वन्ब्रह्मघोषेण रक्षोभयकृतं तमः॥ 12-336-22(79094)
भीष्म उवाच। 12-336-23x(6552)
नारदस्य वचः श्रुत्वा व्यासः परमधर्मवित्।
तथेत्युक्त्वाऽथ संहृष्टो वेदाभ्यासे दृढव्रतः॥ 12-336-23(79095)
`* उवाच च महाप्राज्ञं नारदं पुनरेव हि॥ 12-336-24(79096)
मलं पृथिव्या बाह्लीका इत्युक्तमधुना त्वया।
कीदृशाश्चैव वाह्लीका ब्रूहि मे वदतां वर॥ 12-336-25(79097)
नारद उवाच। 12-336-26x(6553)
अस्यां पृथिव्यां चत्वारो देशाः पापजनैर्वृताः।
युगन्धरस्तु प्रथमस्तथा भूतिलकः स्मृतः॥ 12-336-26(79098)
अच्युतच्छल इत्युक्तस्तृतीयः पारकृत्तमः।
चतुर्थस्तु महापापो बाह्लीक इति संज्ञितः॥ 12-336-27(79099)
भृगोष्ट्रगर्दभक्षीरं पिबन्त्यस्य युगन्धरे।
एवकर्णास्तु दृश्यन्ते जना वै ह्यच्युतस्थले॥ 12-336-28(79100)
मेहन्ति च मलं पापा विसृजन्ति जलेषु वै।
नित्यं भूतिलकेत्यन्नं तज्जलं च पिबन्ति च॥ 12-336-29(79101)
हरिबाह्यास्तु बाहीका न स्मरन्ति हरिं क्वचित्।
ऐहलौकिकमोक्षं ते मांसशोणितवर्धनाः।
वृथा जाता भविष्यन्ति बाह्लीका इति विश्रुताः॥ 12-336-30(79102)
पुष्कराहारनिरताः पिशाचा यदभाषते।
मुसुण्ठीं परिगृह्योग्रां तच्छृणुष्व महामुने॥ 12-336-31(79103)
ब्राह्मणीं बहुपुत्रां तां पुष्करे स्नातुमागताम्।
युगन्धरे पयः पीत्वा ह्युचिता ह्यच्युतस्थले॥ 12-336-32(79104)
तथा भूतिलके स्नात्वा बाह्लीकांश्च निरीक्ष्य वै।
आगताऽसि तथा स्नातुं कथं स्वर्गं न गच्छसि॥ 12-336-33(79105)
इत्युक्त्वा ब्राह्मणीभाण्डं पोथयित्वा मुसुण्ठिना।
उवाच क्रोधताम्राक्षी पिशाची तीर्थपालिका॥ 12-336-34(79106)
एतत्तु ते दिवावृत्तं रात्रौ वृत्तमथान्यथा।
गच्छ बाह्लीकसंसर्गादशुचित्वं न संशयः॥ 12-336-35(79107)
यद्द्विषन्ति महात्मानं न स्मरन्ति जनार्दनम्।
न तेषां पुण्यतीर्थेषु गतिः संसर्गिणामपि॥ 12-336-36(79108)
उद्युक्ता ब्राह्मणी भीता प्रतियाता सुतैः सह।
स्वदेहस्था जजापैवं सपुत्रा ध्यानतत्परा॥ 12-336-37(79109)
अनन्तस्य हरेः शुद्धं नाम वै द्वादशाक्षरम्।
वत्सरत्रितये पूर्णे ब्राह्मणी पुनरागता॥ 12-336-38(79110)
सपुत्रा पुष्करद्वारं पिशाच्याह तथागतम्।
नमस्ते ब्राह्मणि शुभे पूताऽहं तव दर्शनात्॥ 12-336-39(79111)
कुरु तीर्थाभिषेकं च सपुत्रा पापवर्जिता।
हरेर्नाम्ना च मां साध्वी जलेन स्प्रष्टुमर्हसि॥ 12-336-40(79112)
इत्युक्ता ब्राह्मणी हृष्टा पुत्रैः सह शुभव्रता।
जलेन प्रोक्षयामास द्वादशाक्षरसंयुतम्॥ 12-336-41(79113)
तत्क्षणादभवच्छुद्धा पिशाची दिव्यरूपिणी।
अप्सरा ह्यभवद्दिव्या गता स्वर्लोकमुत्तभम्॥ 12-336-42(79114)
ब्राह्मणी चैव कालेन वासुदेवपरायणा।
सपुत्रा चागता स्थानमच्युतस्य शुभं परम्॥ 12-336-43(79115)
एतत्ते कथितं विद्वन्मुने कालोऽयमागतः॥ 12-336-44(79116)
गमिष्येऽहं महाप्राज्ञ आगमिष्यामि वै पुनः।
इत्युक्त्वा स जगामाथ नारदो वदतांवरः॥ 12-336-45(79117)
द्वैपायनस्तु भगवांस्तच्छ्रुत्वा मुनिसत्तमात्।'
शुकेन सह पुत्रेण वेदाभ्यासमथाकरोत्।
स्वरेणोच्चैः सशैक्ष्येण लोकानापूरयन्निव॥ 12-336-46(79118)
तयोरभ्यसतोरेव नानाधर्मप्रवादिनोः।
वातोऽतिमात्रं प्रववौ समुद्रानिलवेजितः॥ 12-336-47(79119)
ततोऽनध्याय इति तं व्यासः पुत्रमवारयत्।
शुको वारितमात्रस्तु कौतूहलसमन्वितः॥ 12-336-48(79120)
अपृच्छत्पितरं ब्रह्मन्कुतो वायुरभूदयम्।
आख्यातुमर्हति भवान्वायोः सर्वं विचेष्टितम्॥ 12-336-49(79121)
शुकस्यैतद्वचः श्रुत्वा व्यासः परमधर्मवित्।
अनध्यायनिमित्तेऽस्मिन्निदं वचनमब्रवीत्॥ 12-336-50(79122)
दिव्यं ते चक्षुरुत्पन्नं स्वस्थं ते निश्चलं मनः।
तमसा रजसा चापि त्यक्तः सत्वे व्यवस्थितः॥ 12-336-51(79123)
आदर्शे रस्वामिव च्छायां पश्यस्यात्मानमात्मना।
न्यस्यात्मनि स्वयं चेतो बुद्ध्या समनुचिन्तय॥ 12-336-52(79124)
देवयानपथो विष्णुः पितृयानपथो रविः।
द्वावेतौ प्रेत्य पन्थानौ दिवं चाधश्च गच्छतः॥ 12-336-53(79125)
पृथिव्यामन्तरिक्षे च यत्र संवान्ति वायवः।
सप्तैते वायुमार्गा वै तान्निबोधानुपूर्वशः॥ 12-336-54(79126)
तत्र देवगणाः साध्याः संबभूवुर्महाबलाः।
तेषामप्यभवत्पुत्रः समानो नाम दुर्जयः॥ 12-336-55(79127)
उदानस्तस्य पुत्रोऽभूद्व्यानस्तस्याभवत्सुतः।
अपानश्च ततो ज्ञेयः प्राणश्चापि तताऽपरः॥ 12-336-56(79128)
अनपत्योऽभवत्प्राणो दुर्घर्षः शत्रुतापनः।
पृथक्कर्माणि तेषां तु प्रवक्ष्यामि यथातथम्॥ 12-336-57(79129)
प्राणिनां सर्वतो वायुश्रेष्टां वर्तयते पृथक्।
प्राणनाच्चैव भूतानां प्राण इत्यभिधीयते॥ 12-336-58(79130)
प्रेरयत्यभ्रसंघातान्धूमजांश्चोष्मजांश्च यः।
प्रथमः प्रथमे मार्गे आवहो नाम योऽनिलः॥ 12-336-59(79131)
अम्बरे स्नेहमभ्रेभ्यस्तटिद्भ्यश्च महाद्युतिः।
प्रवहो नाम संवाति द्वितीयश्च सतोयदः॥ 12-336-60(79132)
उदयं ज्योतिषां शश्वत्सोमादीनां करोति यः।
अन्तर्देहेषु चोदानं यं वदन्ति मनीषिणः॥ 12-336-61(79133)
यश्चतुर्भ्यः समुद्रेभ्यो वायुर्धारयते जलम्।
उद्धृत्याददते चापो जीमूतेभ्योऽम्बरेऽनिलः॥ 12-336-62(79134)
योऽद्भिः संयोज्य जीमूतान्पर्जन्याय प्रयच्छति।
उद्वहो नाम वर्षिष्ठस्तृतीयः स सदागतिः॥ 12-336-63(79135)
समुह्यमाना बहुधा येन नीताः पृथग्घनाः।
वर्षमोक्षकृतारम्भास्ते भवन्ति घनाघनाः॥ 12-336-64(79136)
संहता येन चाविद्धा भवन्ति नदनान्तराः।
रक्षणार्थाय संभूता मेघत्वमुपश्यान्ति च॥ 12-336-65(79137)
योऽसौ वहति देवानां विमानानि विहायसा।
चतुर्थः संवहो नाम वायुः स गिरिमर्दनः॥ 12-336-66(79138)
येन वेगवता तूर्णं रूक्षेणारुजता रसान्।
वायुना विहता मेघा न भवन्ति बलाहकाः॥ 12-336-67(79139)
दारुणोत्पातसंचारो नभसः स्तनयित्नुमान्।
पञ्चमः स महावेगो विवहो नाम मारुतः॥ 12-336-68(79140)
यस्मिन्पारिप्लवा दिव्या भवन्त्यापो विहायसा।
पुण्यं चाकाशगङ्गायास्तोयं विष्टभ्य तिष्ठति॥ 12-336-69(79141)
दूरात्प्रतिहतो यस्मिन्नेकरश्मिर्दिवाकरः।
यो निरंशुः सहस्रस्य येन भाति वसुंधरा॥ 12-336-70(79142)
यस्मादाप्यायते सोमो योनिर्दिव्योऽमृतस्य यः।
षष्ठः पिरवहो नाम स वायुर्जयतांवरः॥ 12-336-71(79143)
सर्वप्राणभृतां प्राणान्योऽनुकाले निरस्यति।
यस्य वर्त्मानुवर्तेते मृत्युवैवस्वतावुभौ॥ 12-336-72(79144)
सम्यगन्वीक्षतां बुद्ध्या शान्तयाऽध्यात्मचिन्तकाः।
ध्यानाभ्यासाभिरामाणां योऽमृतत्वाय कल्पते॥ 12-336-73(79145)
यं समासाद्य वेगेन दिशामन्तं प्रपेदिरे।
दक्षस्य दशपुत्राणां सहस्राणि प्रजापतेः॥ 12-336-74(79146)
येन सृष्टः पराभूतो यात्येव न निवर्तते।
परावहो नाम परो वायुः स दुरतिक्रमः॥ 12-336-75(79147)
एवमेतेऽदितेः पुत्रा मारुताः परमाद्भुताः।
अनारतं ते संवान्ति सर्वगाः सर्वधारिणः॥ 12-336-76(79148)
एतत्तु महदाश्चर्यं यदयं पर्वतोत्तमः।
कम्पितः सहसा तेन वायुनाऽतिप्रवायता॥ 12-336-77(79149)
विष्णोर्निः श्वासवातोऽयं यदा वेगसमीरितः।
सहसोदीर्यते तात जगत्प्रव्यथते तदा॥ 12-336-78(79150)
तस्माद्ब्रह्मविदो ब्रह्म नाधीयन्तेऽतिवायति।
वायोर्वायुभयं ह्युक्तं ब्रह्म तत्पीडितं भवेत्॥ 12-336-79(79151)
एतावदुक्त्वा वचनं पराशरसुतः प्रभुः।
उक्त्वा पुत्रमधीष्वेति व्योमगङ्गामगात्तदा॥ ॥ 12-336-80(79152)
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि षट्त्रिंशदधिकत्रिशततमोऽध्यायः॥ 336॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes
12-336-2 तदात्वायतिसंहितम् तदात्वे तत्काले आयतौ उत्तरकाले च संहितं सम्यक्हितम्॥ 12-336-14 सोपप्लवो राहुग्रस्तः॥ 12-336-15 वेदध्वनिनिराकृत इति झ. ट. पाठः॥ 12-336-19 तदाज्ञापय देवर्षे इति ड. पाठः॥ 12-336-21 पृथिव्या वाहीका इति ड. पाठः॥ 12-336-22 अधीयता भवानिति झ. ड. पाठः। रजोभयकृतं तम इति ध. पाठः॥ 12-336-47 समुद्रानिलवेगित इति ट.ड. पाठः॥ 12-336-49 पितरं प्रह्ल इति ट. ड. पाठः। अपृच्छत्पितरं पुत्र इति ध. पाठः॥ 12-336-52 व्यस्यात्मनि स्वयं वेदानिति झ. पाठः॥ 12-336-61 अन्तर्देहेषु चोदानं द्वितीयश्च ततोऽनिल इति ध. पाठः॥ 12-336-71 सोमः क्षीणः संपूर्णमण्डल इति झ. पाठः॥ 12-336-78 विष्णोर्निश्वासनूतोयमिति थ. पाठः॥ 12-336-79 ब्रह्मविदो वेदानिति झ. पाठः॥ * 23 तमश्लेकादुपरि 44 तमश्लोकात्पूर्व वर्तमानाः सार्धविशतिश्लोका ध. पुस्तक एव दृश्यन्ते।


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|